transparant
topafbeelding

Harry van Kuyk
grafisch kunstenaar
1929-2008

www.harryvankuyk.nl

Wit op wit. En zwart

terug
transparant
transparant

Harry van Kuyk (1929-2008)
Wit op wit. En zwart
Reliëfdrukken en kunstenaarsboeken

transparant
lijn
transparant download voorbeeldpagina's (pdf)
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 06 | juni 2016

afbeelding transparant

Van 11 juni t/m 2 oktober 2016 toont Museum Het Valkhof circa 20 reliëfdrukken van Harry van Kuyk in het prentenkabinet. De werken zijn door het museum gekozen uit de eigen collectie. De tentoonstelling is een prachtige opmaat naar de presentatie van het boek over Harry op zondag 11 september, 14.00 uur, eveneens in Het Valkhof.

Museum Het Valkhof
Kelfkensbos 59, Nijmegen

Openingstijden
Di. t/m zo. 11.00 – 17.00 uur

afbeelding transparant

Harry van Kuyk, atelier Hessenberg, Nijmegen, 1976. Foto Leen van Weelden

     Joost de Wal

transparant
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 05 | mei 2016

Op 11 september verschijnt Wit op wit. En zwart. Harry van Kuyk (1929-2008) – Reliëfdrukken en kunstenaarsboeken. De eindfase van de vormgeving, in handen van studio frederik de wal, is in volle gang. Het boek wordt in augustus gedrukt bij NPN Drukkers in Breda.
     De boekpresentatie vindt plaats in Museum Het Valkhof, Nijmegen, op zondag 11 september, om 14 uur. Het programma volgt. Tegelijkertijd is er – van 11 juni tot 2 oktober – een selectie van Harry van Kuyks reliëfdrukken uit de museumcollectie te zien in het prentenkabinet van Het Valkhof.
     Na de boekpresentatie wordt er in het najaar waarschijnlijk een tweede presentatie gepland in Museum Meermanno Westreenianum / Museum van het Boek in ’s-Gravenhage. Ook hierover volgt bericht. In Meermanno ligt het accent op de typografische kant van Van Kuyks werk en zijn kunstenaarsboeken.
     Wit op wit. En zwart: ca. 400 p., ca 250 ill., prijs € 49,95 Verkrijgbaar vanaf 11 september, na de boekpresentatie. Na die datum bij Van Kuyk Uitgevers (Marie-Antoinette), Ooij.

afbeelding transparant

Voorbeeldpagina Wit op wit. En zwart (studio frederik de wal)

     Joost de Wal

transparant
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 04 | november 2014

Belangrijke en substantiële toevoegingen aan Wit op wit. En zwart zijn klaar. Paul van Capelleveen (conservator bijzondere moderne drukken, Koninklijke Bibliotheek, Den Haag) schreef een artikel over Van Kuyks veertien bibliofiele grafiekuitgaven (van Aldus Manutius, 1971 tot Novanu, 2006). Hij maakte ook de begeleidende, professionele bibliografie. Joost de Wal schreef een artikel over Van Kuyks innovatieve techniek van de reliëfdruk; een techniek die nog in geen enkel handboek van de (internationale) grafische kunst te vinden is. Ook is het rijke essay van Harry van Kuyk uit Bodoni Initiales (1993) aan Wit op wit toegevoegd: een onmisbaar, verhelderend en persoonlijk verslag over de theorie en praktijk van zijn arbeidsintensieve reliëfdrukprojecten.
     Nieuwe feiten over Van Kuyks werk kwamen aan het licht. De herinneringen van Tom Veen en Ad Lansink aan de kunstenaar verrijkten bijvoorbeeld de kennis over de achtergrond van Van Kuyks unieke, monumentale en minimalistische houten wandreliëf uit 1975. De verslagen zijn te lezen in de Nieuwsbrieven van de stichting (nr. 23, mei 2014, en nr. 24, december 2014).

afbeelding transparant

Pagina 112-113 uit de hoofdcatalogus, Wit op wit. En zwart. Ontwerp studio frederik de wal

De eerste 150 bladzijden van Wit op wit werden ontworpen en definitief opgemaakt door studio frederik de wal.
     In het kielzog van het boek heeft de Koninklijke Bibliotheek (KB) eind 2013 Van Kuyks monumentale Bodoni Initiales aangekocht voor de collectie (nr. 7 uit oplage van 8). Vier reliëfdrukken eruit werden in het voorjaar van 2014 getoond in de tentoonstelling Topstukken van de KB.

     Joost de Wal

transparant
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 03 | mei-juni 2013

In 1997 verscheen een jubileumboek over 50 jaar GBK: In het belang van de kunst. Vijftig jaar Gemeenschap Beeldende Kunstenaars, 1947-1997 (Arnhem 1997). Het boek bevat een interview met Harry van Kuyk door Moniek Wiedijk. Harry was lid van de GBK en heeft, zoals Wiedijk noteert, 'eind jaren zeventig op ongekend energieke wijze een aantal jaren het expositieprogramma van het Besiendershuys georganiseerd'.

afbeelding transparant

Interview met Harry van Kuyk in Vijftig jaar GBK, 1997

Het interview beperkt zich echter tot de grote lijnen. Voor een goed beeld van Harry's betekenis voor de Nijmeegse kunstwereld is meer informatie nodig.
     Onderzoek naar de archieven van de GBK in het Regionaal Archief Nijmegen bracht uikomst. Harry liet zijn sporen na in tal van documenten. In 1969 wordt hij kunstenaarlid van de GBK. Vrijwel meteen treedt hij toe tot het bestuur. Met Theo Elfrink en Geert-Jan van Oostende organiseert hij alle tentoonstellingen in het Besiendershuys (de vaste expositieruimte van de GBK). Maar in juni 1971 legt hij zijn bestuursfunctie neer. In februari 1975 beëindigt hij zelfs zijn lidmaatschap. Hij schrijft daarvoor een cryptisch briefje: 'Mijne Heren. Met ingang van heden zeg ik het lidmaatschap van Uw vereniging op. Mededelingen over de redenen hiertoe worden door mij niet verstrekt.'
     Een jaar later - januari 1976 - meldt hij zich weer aan. In juni wordt hij voorzitter (en enig lid) van de Besiendershuyscommissie. Gedurende twee jaar, tot juli 1978, organiseert hij zo'n 40 evenementen, presentaties en exposities in het Besiendershuys, onder meer van Robert Terwindt, Arno Arts, Sven Hoekstra, Emile Viegers, Joep de Bekker en Kees Salentijn. Daarnaast is hij lid van andere Nijmeegse kunstgerelateerde besturen. Na toenemende kritiek op zijn beleid draagt hij medio 1978 zijn werkzaamheden over. In december 1978 beëindigt hij definitief zijn lidmaatschap.

afbeelding transparant

Koninklijke Bibliotheek Den Haag en GBK 9, maart 2013

Verder bleek uit onderzoek in de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, dat Harry ook bijdragen leverde aan het lijfblad van de GBK, simpelweg GBK geheten. In 1976 en 1977 schrijft hij een aantal korte artikelen. In 1977 organiseert hij de presentatie van een succesvol combinatienummer van GBK met het Nijmeegse literaire tijdschrift De Schans. GBK maakt er een fotoreportage van. Als tegenprestatie draagt Thomas Verbogt, redacteur van De Schans, in het eerstvolgende nummer van het literaire tijdschrift een gedichtencyclus aan Harry op. Het bevestigt nog eens hoe breed Harry geworteld was in het Nijmeegse kunstleven.

afbeelding transparant

Tijdschrift GBK 10, februari 1977. Linksonder Harry van Kuyk. Rechtsonder, midden, Thomas Verbogt (foto's Koos Fasel)

     Joost de Wal

transparant
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 02 | mei 2013

Het boek vordert gestaag. Op dit moment worden al Harry's cassettes, kunstenaarsboeken en bundelingen (vijftien in getal) professioneel gefotografeerd. De scans van de drukken en prenten door het Zeeuws Archief zijn klaar. Daarmee is de hoofdcatalogus, samen met de objectgegevens, citaten en korte tekstjes, nagenoeg voltooid: ruim 100 boekpagina's.
     Voor het essaydeel is het artikel over de techniek van de reliëfdruk in de maak. De bestaande artikelen van Lambert Tegenbosch en prof. Ovink zijn persklaar gemaakt. In tegenstelling tot latere afdrukken zijn ze nu weer identiek aan de oervorm waarin ze in Variaties op de Sectio Aurea en Groot Abecedarium verschenen. De - substantiële - vervolgartikelen over 'Harry kunsthistorisch' en 'Harry boekhistorisch' moeten echter nog geschreven worden.
     De biografie is, in klad, in grote lijnen samengesteld. Veel gegevens moesten worden gecontroleerd. Nieuwe feiten vroegen (en vragen) soms uitputtend onderzoek. Het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie en de Koninklijke Bibliotheek, beide in Den Haag, en het Regionaal Archief in Nijmegen, maar ook contacten met kunstenaars, musea, galeriehouders, verzamelaars en fotografen waren daarvoor onmisbaar. Er zijn nog hiaten, maar die worden naar verwachting ingevuld.
     Drie belangrijke, arbeidsintensieve bijlagen zijn klaar: a. een compleet overzicht van al Harry's tentoonstellingen; b. een evenzo compleet overzicht van alle recensies en artikelen over Harry en zijn werk; en c. een overzicht van zijn belangrijkste eigen artikelen inclusief een inleiding: zo'n 20 boekpagina's in totaal.
     De oeuvrecatalogus, achterin het boek, is in opbouw. Al Harry's werken - monumentale opdrachten, boeken en bundelingen, losse (reliëf)drukken - zijn geïnventariseerd en chronologisch geordend. Dat geldt ook voor de bijbehorende gegevens, de colofons en het commentaar. Overigens zijn nog niet alle prenten getraceerd. Een andere taak is het 'natekenen' van alle reliëfdrukken (ca. 500). Voor de catalogus wordt elke prent in kernachtige lijnen geschetst, zodat de ingenieuze vormconcepten, de verschuivingen en repeterende patronen in één oogopslag zichtbaar zijn. Harry deed dat zelf in vroeger jaren trouwens ook, zij het om administratieve redenen: voor zijn tentoonstellingen in Amsterdam (Galerie Asselijn, 1971) en Londen (Prudhoe Gallery, 1972) maakte hij vellen met schetsen van de aangeleverde drukken. Naast de schetsen noteerde hij de gegevens.

afbeelding transparant

Harry van Kuyk, schetsblad voor Prudhoe Gallery, Londen, 1972

In het fotoarchief zijn verrassende vondsten gedaan. Bijzondere foto's zullen paginagroot in het boek worden geplaatst.

     Joost de Wal

transparant
transparant
lijn
transparant
transparant

Voortgangsbericht 01 | april 2012

Inmiddels staat het boek over Harry van Kuyk, Wit op wit. En zwart, stevig in de steigers.
     Maar voor het zover was, moesten de privéarchieven worden geïnventariseerd. Er is een omvangrijk werkarchief (niet compleet, maar het bevat intrigerende bladen uit de late jaren '60 die licht werpen op het ontstaan van de reliëfdruk), en een uitvoerig, maar chaotisch tentoonstellings-, knipsel-, teksten- en correspondentiearchief.
     'Zeer geachte Heer Ovink', schreef Van Kuyk bijvoorbeeld op 29 april 1973 aan de gerenommeerde Amsterdamse boekhistoricus die net zijn inleiding voor het Groot Abecedarium (1973) had opgestuurd. 'Het gigantische karwei van het drukken der prenten is na zeven maanden geklaard. Ik begin nu aan het afwerken van de uitgave als het bekleden der kasten, aanbrengen van rugtitels en zegels, enz.' Eerder al had hij Ovink laten weten, dat het drukken van de oplage van één enkele letter hem minstens een week kostte - bij 'een 16-urige werkdag'.

afbeelding transparant

Tijdens het ordenen

Beide archieven zijn belangrijke bronnen voor Wit op wit. Nadat ze waren geordend, beschreven en ontsloten, konden onder meer de biografie en het tentoonstellingsoverzicht in grote lijnen worden samengesteld.
     Verder zijn foto's verzameld en gesprekken gevoerd, en is een deel van Van Kuyks werk getraceerd in verschillende museumcollecties (Haags Gemeentemuseum, Museum voor Moderne Kunst in Arnhem, Centraal Museum Utrecht etc.).
     Er restten nog allerlei vragen en hiaten, maar de opbouw van het boek krijgt vorm, en de invulling wordt steeds concreter.

afbeelding transparant

Uit het archief

Een grote stap voorwaarts is de reproductie van de reliëfdrukken. Van Kuyk heeft altijd met de weergave van zijn werk geworsteld. Camera's konden nooit registreren wat het oog aan licht- en schaduwspel waarnam, en hoezeer de fotografen hun best ook deden, de reproducties bleven fletse schimmen van het origineel. Voor iemand uit de drukkerswereld moet dat een permanente bron van frustratie zijn geweest.
     We zijn daarom een andere weg ingeslagen. De oplossing is gevonden in de techniek van het scannen. In het Zeeuws Archief in Middelburg staat een van de weinige grote Nederlandse scanapparaten. De mogelijkheden ervan worden stilaan ontdekt door archieven (voor digitale ontsluiting), maar ook door kunstenaars. De twee specialisten die de apparatuur bedienen, Ivo Wennekes en Mark van der Graaff, lieten de scanner op hun aanwijzingen bouwen. Sindsdien verleggen zij onafgebroken de grenzen van de reproductietechniek. Kunstenaars zijn verbluft door het natuurlijke, heldere en diepe resultaat van de scans, waarbij het niet uitmaakt of het origineel nu een prent, een schilderij of een wandkleed is.
     De proefscans van Van Kuyks reliëfdrukken waren voortreffelijk. Maar kon je ze ook overzetten naar een boek? NPN-drukkers uit Breda is dat, na een lange reeks drukproeven, gelukt. Door het gebruik van minimale middelen - zwart en een steunkleur - ontstond een beeldkwaliteit die, ongeacht de staat van de originelen, op alle pagina's constant zal zijn. De reproducties blijven dicht bij de warmte, scherpte en diepte van de reliëfs, en de subtiele raadselachtigheid van het werk gaat niet verloren.
     Ongeveer 200 reliëfdrukken worden nu verzameld om in het Zeeuws Archief te worden gescand. Van Kuyk had deze fase ongetwijfeld graag van dichtbij bekeken.

     Joost de Wal

Zie ook:
Scannen Zeeuws Archief 1
Scannen Zeeuws Archief 2

transparant
transparant
transparant